أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
117
آثار الباقيه ( فارسى )
خواهد بود . اين فرقه به سود خود حكمى ساختهاند « و لو اتبع الحق اهوائهم لفسدت السموات و الارض » و عقيده خود را بر خلاف آنچه منجمان گفتهاند بنا نمودهاند . رد آراء دهريان و طول عمر گذشتگان منجمان مىگويند كه براى اين كواكب ساليان عظيمى است كه در كتب خود گفتهاند كه در بروج آتشين هزار سال مىبخشند به شرط آنكه تدبير در آن بروج در دست كواكب علوى باشد ، و سالهايى را كه آفتاب و زهره مىبخشند از عمر اشخاص گذشته خيلى زيادتر خواهد بود . اين ما شاء اللّه است كه استاد منجمان است و در احكام نجوم به گفتهى او خيلى وثوق دارند و تقدم او را منكر نيستند و ما شاء اللّه بر اين گمان شده كه ممكن است آدمى سالهاى قران اوسط را ( اگر ميلاد در تحوبل قران از مثلثهاى بمثلثه ديگر باشد و طالع هم يكى از دو خانه زحل و مشترى باشد و هيلاج نيز آفتاب در روز باشد و ماه در شب در منتهاى قوت خود ) زندگى كند و نيز اگر ميلاد شخصى در تحويل قران بحمل و مثلثات آن باشد و شرايط پيشين نيز جمع باشد مولود سالهاى قران اعظم را كه تقريبا نهصد و شصت سال است زندگى كند تا آنكه قران از نو به وضع پيشين خرد برگردد و دانشمند نامبرده اين مطلب را در آغاز كتاب خويش در مواليد يادآورى نموده پس استدلال اين قوم به عطيات كواكب درست نيامد و به عكس گفته ايشان منجر شد . مرا در اين سالها كه به هريك از كواكب نسبت مىدهند با منجمانى كه اين اقوال را به كار مىبندند در كتاب ( التنبيه على صناعة التمويه ) گفتگويى است و در كتاب ( الشموس الشافية للنفوس ) بيان كردهام كه طريق اولى در استعمال آن سالها كدام است . و مشاهده مردم معاصر و قياس گذشتگان را بحاضران ، طول عمر و بزرگى اندام اشخاص گذشته را از حد امكان بيرون نمىكند و امثال اين قضايا كه در دوره زمان روى مىدهد چندين قسم است .